Kharals, British loyalists, Sikh-Muslim conflict and the misleading writings

 

Kharals, British loyalists, Sikh-Muslim conflict and the misleading  writings

169th Anniversary of Ahmad Khan Kharal 

Aamir Riaz (Writer - Punjab Di Vel)

لکھاری بغیر کسے ثبوت دے ایہہ فیصلہ سنا دتاکہ مسلمان پنجابیاں لہوردربار خلاف انگریز دا ساتھ دتا۔

 ایہہ تھیس بڑے بڑے جگادریاں تے انگریز پرستاں نوں پسند آیا۔

ورتنا ترقیاتی کماں نوں انگریزاں دی حمائیتاں لئی

مسلہ اعتبار یا نہ اعتباری دا نہیں سی سگوں بنگالی تے پوربی اشرافیہ دی تھاواں انگریزاں دے چروکنے قبضیاں وچ سی تے ہن لہور دربار ڈھاون بعد اسارئ نویں بندوبست نون چلاون اوتھے دے لوکاں نوں دلی،یوپی توں لیایا گیا۔۔۔۔۔اوہناں نوں نہ ساڈی تھاواں دا پتہ سی اتے نہ ہی ساڈے وسیب دی سمجھ سی۔ اوہ اُردو ہندی بولدے سن تے ایہو زباں پنجاب وچ لائی گئی۔ لہور دربار ڈھاون بعد کابل دی شاہی انگریز پرست ہوگئی تے پشور ، اٹک، دی تھاں ہن اوس ہزارہ، تے فارسی درری بولن والیاں ول رخ کیتا۔ انگریزاں اوہناں نوں ایران توں ہرات وی لے کے دتا۔  مگر جو تریخ بعد وچ لکھی گئی اوس وچ پٹھان گھٹ افغان اشرافیہ دے کمپورومائز دا ذکر ہی نہیں۔۔۔بس ایہو لکھیا ہے کہ پنجاب لما پئے گیا تے سرگانہ ہوراں وی ایہو پہاڑا پڑھیا۔

The author, without any evidence, passed the verdict that Muslim Punjabis sided with the British against the Lhore Darbar. This thesis was much liked by big landlords and British loyalists. 

Development works were used as proof of support for the British.

The issue was not of trust or distrust. Rather, the Bengali and 

purbia elites were in the pockets seized by the British, and now after the fall of the Lhore Darbar, people to run the new settlement were brought from Delhi, UP... They neither knew our places nor had any understanding of our society. They spoke Urdu-Hindi and that language was imposed in Punjab. After the fall of the Lhore Darbar, the Kabul royalty became pro-British and instead of Peshawar, Attock, it turned towards Hazara and Persian-Dari speaking areas. The British even got them Herat from Iran. But in the history that was written later, there is no mention at all of the compromise of the Pathan-turned-Afghan elite... It is only written that Punjab lay down and Sargana and others also recited the same lesson. 

انگریزاں لہور دربار ڈھاون بعد ہی نہیں سگوں سبھراوں دی جنگ جتن بعد توں اپنے مطلبی سرداراں نوں زمیناں دینیاں شروع کیتیاں۔ پنجاب دی ویل وچ میں اوہناں ڈوڑھ سو خانداناں دی لسٹ بارے گل کیتی  جنہاں وچ سکھ، مسلمان تے ہندو رلتی سن تے اوہ چیلیانوالہ جنگ توں پہلاں ہی انگریز نال رل گئے سن۔۔۔۔اوس وچ وڈے جگادری خاندان سن۔۔۔۔۔ پٹھان وی سن،پنجابی وی مگر سرگانہ ہوراں دی کتاب وچ اینج دی کئی سرخیاں جو پنجابی مسلماناں نوں انگریز پرست ، سکھ ویری دسدیاں ہن۔  

Not only after bringing down the Lhore Darbar but from the time after winning the Battle of Sobraon, the British started giving lands to their opportunist sardars. In Punjab Di Vel I have talked about the list of those 150 families which included Sikhs, Muslims and Hindus together and who had joined the British even before the Battle of Chillianwala... In it were big jagirdar families... There were Pathans too, Punjabis too, but in Sargana's book there are many headlines which show Punjabi Muslims as pro-British and anti-Sikh only.

اینج دی چکری گلاں نال کتاب بھری ہوئی ہے کہ میں تے حیران ہاں کہ ایس کتاب نوں تھاپڑے دین والیاں یا کتاب پڑھی ہی نہیں یا بس ایجنڈا سی کہ کتاب دی حمائیتاں کرو۔لارنس بھراواں جنج پہلے سکھاں تے فیر سب پنجابیاں نوں چکر دتے اوس 

بارے میں گل کیتی ہے۔

The book is full of such twisted things that I am surprised that those who praised this book either did not read the book at all or just had an agenda to support the book. I have talked about how the Lawrence brothers first deceived the Sikhs and then all Punjabis.

اینج دی ہشیار لکھتاں دا المیہ دہرا ہوندا ہیگا۔۔ رنجیت سنگھ دی حمائیتاں وچ وی بہوں مسلمان سن تے لہور دربار خلاف پٹیالہ والے سکھ سردار سنے کئی سکھ سن۔ ہن ایس توں ایہہ نجات دہندہ والاکوڑ بیانیہ بنانا تے اوس نوں اج وی چلانا انگریز پرست کہانی۔

The tragedy of such clever writings is double... In support of Ranjit Singh there were also many Muslims and many were against the Lhore Darbar. There were many Sikhs including the Sikh sardars of Patiala. who wee against Ranjit Sing. Now to make a savior-like false narrative out of this and to run it even today is a pro-British story.

A reply to the claims made about Ahmad Khan Kharal in the article written by Waqar Mustafa on BBC and in the book by Sargana Sahib published from OUP in Urdu ...... in which they amplified the Sikh-Muslim divide, called Ranjit Singh a Sikh ruler, described the British occupation of Punjab as a blessing for Punjabi Muslims, and while narrating the resistance of the Kharals, cleverly tried to divert our attention from the British towards the Sikhs. 

Sikh King: A typical colonial language used by the Sargahna ji

at P 2 by writing Ranjit a Sikh ruler instead of Punjabi King.

In Pro British style, author said that Punjabi Muslims were Pro British, it is the misleading twist by foreign as local authors. On the one hand they play with Sikh Muslim conflict and on the other hand they said Muslims of Punjab were with colonial power due to anti Muslim politics of Ranjit Singh. Same authors exposed when they use the terms like Sikh Ruler, Sikh period, Khalsa Army, Khalsa Darbar etc and did not even mention Lhore Darbar.
1823 is the benchmark: After victory of #mansahra over #afghan power, colonial masters designed two projects and I narrated it in Punjab di Vel... 1 Punjab will eat you 2 Ranjit Singh is anti Muslim
They sold both narratives to Talpurs & Afghans but Qalat sent horses for Maharaja Ranjit Singh after victory of Dajal in 1826.

Sargana P21

Author tried his best to mislead readers about killers of Ahmad Kharal. Whosoever fired is not important because they were colonial servants. But giving their Non Muslim names, author tries to divert it from Britishers. Same twist I already mentioned in Punjab di Vel regarding changes in the letters of Syed Ahmad of Bareli. 

Sargana P 119

Rai Ahmad Kharal's name is bright in history... but you should read the article written on BBC and the BOOK Published by OUP, Pakistan carefully. Either it is a twist or an apologetic effort, we have to check it with little care.

The claim in the article about 27 districts and 7 divisions in the Punjab of that time, 18 years after the occupation (1867), is suspicious. The way Kharal's resistance has been linked to Delhi is not only weak but also suspicious. In the BBC article, there is an excessive effort to play with Sikh-Muslim divide.

Bhawalpur had been a lackey of the British in every war since 1833, (In Punjab di Vel i mentioned Multan and Bhawalpur along with the taxes they deposited in Lhore Darbar since 1805) but in the article, with cleverness, the bringing of guns by Kharals from Bahawalpur is mentioned. In the introduction of Sargana Sahib's book, even before tangled matters, this point was omitted that one of those who helped the British was also the Nawab of Bahawalpur. They mentioned Patiala, Jind, Nabha but remained silent about a big sympathizer of the British, the Nawab of Bahawalpur. This is a specific method which has been used in many books written about 1857. On the one hand writer mentioned Sikhs against Ahmad Khan Kharal, but in the article writer has also written the name of Sarfaraz Kharal who conspired against Ahmad Khan, Sargana Sahib also mentioned Qureshis, Langrials, Gardizis, Arains, Murad Shah who acted against Ahmd Khan Kharal but have not written the name of Nawab Bahawalpur. If Muslims, Hindus and Sikhs were included in supporting the British, then why emphasize spying on Sikhs only? But it is not the only reason for writing the blog. In the article, these clever sentences have been made to be spoken by Kharal that he is loyal to the Mughals. Whereas the Mughal rule had ended 60 years ago and since 1799, Ranjit Singh and the Lhore Darbar had been ruling here. The writer Waqar Mustafa did not tell from where he found this point, but in the article at this pint there was a photo of Turab-ul-Hassan Sargana's book which was published by the London based OUP. As soon as I opened the book, Sargana Sahib has printed this same point on page 126, but its reference are two letters of the British offcers. Just think that the British were against the Lhore Darbar and Ranjit Singh and now Sargana Sahib has used two letters of the British only. The writers, trusting the Mutiny record, have said that the killers of Kharal were Sikhs, which is the very face of a clever trick of the British. Giving reference of A.D. Ejaz's Dhola, on page 119 Sargana Sahib has written that Ahmad Khan Kharal was identified by Dhara Singh and Gulab Singh Bedi martyred him by firing. I have written this because in Sargana Sahib's book, in imitation of the British, the Lhore Darbar has been written with a religious reference and in the introduction itself Ranjit Singh has been called a Sikh ruler. Not only this, but in many places in Sargana's book (p. 3, 11, 19, 21) an attempt has been made to make us believe that Punjabi Muslims were fed up with Ranjit and were happy with the British annexation. These very clever sentences tell us for what purpose the book was written and why they published it. 

But my complaint is with those friends of ours who neither read colonial literature carefully nor examine the later writings with reverse engineering. Otherwise, after the arrival of the British, from the Carnatic Wars (1744) to the Ghadar (1914) and INA (1945), there were resistances everywhere; to say that resistance happened only at a few places is a circular argument. I have given proof in Punjab Di Vail from the preamble of the Criminal Tribes Act of 1871, in which it is written that this law will be immediately applicable in Punjab and Oudh... meaning these were the two places where resistance was still ongoing. Kharals, Abbasis, Kayanis, Mamdots and many others kept on resisting after 1849 and were fighting even in 1871. But Sargana Sahib says Punjabis were happy with the British occupation and many of our friends praise that book without reading it. They increase the Sikh-Muslim divide and our friends do not even pay attention to that. If in some Dhola there is mention of a bad deed of some Sikh, then we should avoid taking that matter towards the entire Sikh community. Sargana has also written names of many Muslim Punjabis, BBC has also written names f many Mslims who opposed Ahmad Khan Kharal. Should we write that all Muslim Punjabis were against Ahmad Khan Kharal? 

Such clever insinuations are made only by those who have agendas. I have mentioned in my book many characters who fought against the British, including those who fought from Sabhraon to Chillianwala. Among them, after the Battle of Chillianwala, the British government had also released Chattar Singh (Governor of Hazara) and Sher Singh Atariwala, their swords were returned to them, but I have given in the book with reference the order of not forgiving their third companion. He was a Barakzi Pathan whom we know by the name of Talaee Khan i-e Sultan Mohammad Khan. He was the brother of Dost Mohammad Khan, the King of Kabul, and the ancestor of Zahir Shah (King of Afghanistan). He remain loyal to Ranjit Singh and Lhore Darbar till 1849. 

As after the occupation of Punjab, the British made a new game on Sikh-Muslim and Pathan-Punjabi contradictions so no one ready to remember Talaee Khan today. Afghan, Pakhtun, Punjabi - no leader talk about him. From this alone you should understand such clever writings and books.

کھرل، انگریز پرستیاں، سکھ مسلم پاڑ اتے لکھتاں

عامر ریاض (لکھاری پنجاب دی ویل)

بی بی سی تے لکھے وقار مصطفی دے آرٹیکل اتے سرگانہ ہوراں دی آکسفورڈ توں چھپی کتاب وچ احمد خان کھرل بارے کیتے دعویاں دا جواب۔۔۔۔۔۔ جس وچ اوہناں سکھ مسلم پاڑ نوں ودھایا،رنجیت سنگھ نوں سکھ حکمران کہیا،انگریزاں دے پنجاب تے قبضے نوں پنجابی مسلمان لئی رحمت دسیا اتے کھرل دی مزاحمتی کہانی دسدے ہوئے ساڈا دھیان انگریز توں سکھاں ول کرن دی ہشیار کوشش کیتی۔

رائے احمد کھرل ہوراں دا ناں تریخ وچ روشن۔۔۔مگر بی بی سی وچ لکھی لکھت تے آکسفورڈ دی چھپیاں کتاباں ہشیار ہو کے پڑھیا کرو۔۔۔آرٹیکل وچ لکھی قبضے توں اٹھارہ سال بعداوسویلے دےپنجاب وچ 27ضلعیاں تے 7ڈویثرناں والی گل مشکوک ہے۔ جنج دلی نال کھرل دی مزاحمت دا ٹانکہ جوڑیا اوہ وی کمزور تے مشکوک ہے۔بی بی سی والے آرٹیکل وچ سکھ مسلم پاڑ ودھاون دی کوشس وادھو ہے۔۔۔۔بہاولپور تے۱۸۳۳توں ہر لڑائی وچ انگریزاں دا چمچہ سی مگر مضمون وچ ہشیاری نال بہاولپور توں  کھرلاں دےبندوقاں لیاون دا ذکر ہے۔سرگانہ ہوراں دی کتاب دے تعارف وچ ہی ہو رکوڑ گلاں دے ایہہ گل کڈدتی گئی  کہ انگریزاں دی مدد کرن والا نواب بہاولپور وی سی۔اوہناں پٹیالہ، جیند، نابھہ دا ذکر کیتا مگر انگیزاں دے اک وڈے ہمدرد نواب بہاولپور بارے چپ رہے۔ ایہہ خاص طریقہ ہے جو 1857بارے لکھی کئی کتاباں وچ ورتیا ہے۔ احمد خان کھرل خلاف جے کوئی سکھ سی تے سرفراز کھرل دا ناں وی لکھیا ہے مضمون نگار نے۔۔۔سرگانہ ہوراں تے قریشیاں، لنگڑیالاں، گردیزیاں، جیوے آرائیں، مراد شاہ وغیرہ دے ناں لکھےمگر نواب بہاولپور دا ناں نہیں لکھیا۔مگر جے انگریزاں دا ساتھ دین وچ مسلمان،ہندو تے سکھ شامل سن تےفیر سکھاں تے جاسوسی کرن تے زور کیوں؟ آرٹیکل وچ کھرل توں ایہہ ہشیار جملے لکھوائے ہن کہ اوہ مغلاں دا وفادار ہے۔پئی مغل تے 60سال پہلے مک چکے سن تے1799توں ایتھے رنجیت سنگھ اتے لہور دربار دا راج سی۔ ایہہ گل کتھوں لتی لکھاری وقار مصطفی کجھ نہ دسیا مگر اوتھےفوٹو طراب الحسن سرگانہ دی کتاب دی ہے جو لندنی ادارےآکسفورڈ چھاپی سی۔ بس جدوں میں کتاب کھولی تےایہو گل سرگانہ ہوراں ص۱۲۶ تے چھاپی ہے مگر ایس دا حوالہ دو انگیزاں دے خط ہن۔ذرا غورکروکہانگریز تےلہور دربار تے رنجیت سنگھ دے خلاف سن تے ہن سرگانہ ہوراں دو انگریزاں دے خط ہی ورتے۔  لکھاری میوٹنی  ریکارڈ تے اعتبار کردے ہوئے کھرل دے قاتل سکھ دسے ہن جو انگریز دی ہشیار چال ہی دا بوتھا ہے۔اے ڈی اعجاز دے ڈھولے دا حوالہ دیندے ہوئے ص۱۱۹ تے سرگانہ ہوراں لکھیا ہے کہ احمد خاں کھرل دی دھاڑا سنگھ نے شناخت کیتی تے گلاب سنگھ بیدی فائرنگ کرکے شہید کردتا۔ ایہہ گل میں تاں لکھی ہے کیونجے سرگانہ ہوراں دی کتاب وچ لہور دربار نوں انگریزاں دی نقل وچ  دھرمی حوالے نال لکھیا تے تعارف وچ ہی رنجیت سنگھ نوں سکھ حکمران کہیا۔ ایہو نہیں بلکہ سرگانے دی کتاب دے وچ کئی تھاواں (ص ۳،۱۱،۱۹،۲۱) ایہہ یقین دووان دی کوشش کیتی ہے کہ پنجابی مسلمان رنجیت توں تنگ سن تے انگریز توں خش ہوئے۔۔۔ایسے ہشیار جملے ہی سانوں دسدے ہن کہ کتاب کس ٹیچے پاروں لکھی تے لندنی ادارے کیوں چھاپی۔ مگر میرا گلہ تےاپنے اوہناں سجناں توں ہے جو نہ تے کالونیل لٹریچر دھیان نال پڑھدے ہن تے نہ ہی اوس توں بعد دی لکھتاں نوں ریسورس انجینئیرنگ نال پرکھدے ہن۔ ویسے تے انگریزاں دے آون بعد کرناٹک جنگاں(۱۷۴۴) توں غدر(۱۹۱۴) تے آئی این اے(۱۹۴۵)تیک ہر تھاں مزاحمتاں ہوئیاں،ایہ کہنا کہ بس چند تھاواں تےمزاحمتاں ہوئیاں اک چکری گل ہے۔میں تے پنجاب دی ویل وچ ۱۸۷۱دے مجرم قبیلیاں والے قنون دے پوکھو توں ثبوت دتا ہے جس وچ لکھیا ہے کہ ایہہ قنون فوری طور تے پنجاب تے اودھ وچ لگے گا۔۔۔۔مطب ایہو دو تھاواں سن جتھے ہلے وی مزاحمتاں جاری سن۔ کھرل،عباسی، کیانی،ممدوٹ تےکئی ہور ۱۸۴۹ بعد ویلڑیندے رہے تے۱۸۷۱ وچ وی لڑ رہے سن۔مگر سرگانہہوریکہندے ہن پنجابی انگریز دے قبضے توں خش سن تے ساڈے کئی دوست بغیر پڑھے اوس کتاب دی تعریفاں کریندے ہن۔ اوہ سکھ مسلم پاڑ ودھاندے ہن تے ساڈے سجن اوس ول توجہ ہی نہیں دیندے۔جے کسی ڈھولے وچ کسی سکھ دے کوڑ کم دا ذکر ہے تے اوس تے ساری سکھ برادری ول گل لیجاون توں بچانا لوڑی دا ہے۔ کئی مسلم پنجابیاں دے ناں وی سرگانے لکھے،بی بی سی والے وی لکھے تے کیہ اسی لکھ دئیے کہ سارے مسلمان پنجابی احمد خاں کھرل دے خلاف سن۔ اینج دی ہشیار اشارے بازیاں اوہی کریندے ہن جنہاں دے ایجنڈے ہوندے جے۔میں تےاپنی کتاب وچ انگریز نال لڑیندے کئی کرداراں دا ذکر کیتا ہے کہ جس وچ  سبھراوں توں چیلیانوالہ تیک لڑن والے وی ہن۔اوہناں وچ چیلیانوالہ جنگ توں بعد انگریز حکومت نے چیتر سنگھ (حاکم ہزارہ) تے شیر سنگھ اٹاری والہ نوں وی چھڈ دتا سی، اوہناں دی تلواراں موڑ دتیاں سن مگر اوہناں دے تیجے سجن نوں معاف نہ کرن دا حکمنامہ میں کتاب وچ حوالے نال دتا ہے۔ اوہ اک بارکذئی پٹھان سی جس نوں اسی طلائی خان دے ناں توں جاندے ہاں۔اوہ کابل دے بادشاہ دوست محمد خان دا بھرا سی تےظاہر شاہ(افغانستان دا بادشاہ) دا وڈکا۔ ہن کیونجے پنجاب تے قبضے بعد انگریزاں سکھ مسلم تے پٹھان پنجابی تضاداں تے نواں کھیڈ بنایا تے طلائی خان دا ناں اج کوئی نہیں لیندا۔افغان،پختون،پنجابی کوئی وی لیڈر اوس دا ناں نہیں لیندا۔بس ایس توں ہی تہانوں اجہی ہشیار لکھتاں تے کتاباں دی سمجھ آنی چاہیدی ہے۔

 

For further readings 

Punjab Di Vel 1799-2025 All in One (Shahmukhi, Gurmukhi, English, audio, video, photos) from 17 July till to date

177th Year. Fall of the last independent kingdom, the Lhore Darbar

 

 177th Year.

 Fall of the last independent kingdom,

the Lhore Darbar

The story of a forgotten day - the fall of the last independent kingdom, the Lhore Duabar, and the complete takeover by the British. After the Battle of Subhraon, Governor-General Lord Henry Hardinge wrote to the Queen in which he said that today, we have eliminated all local powers.

After the Battle of Chillianwala, (Punjab) Lord Dalhousie wrote to Queen Victoria, the Naked Truth. He said that With the fall of the Lahore Durbar, we have now occupied from Cape Comorin (Kanyakumari, Tamil Nadu) to the Himalayas, and will now draw our boundaries from the southern seas to the Himalayas in the north. They then drew bloody border lines, first Kashmir, then Baluchistan, create Afghanistan, followed by another frontier line from Baltistan to Zahedan via Waziristan, and finally drew a line by cutting Tibetan China, from Nepal to Chittagong.

The last ten years of the fall of the Lhore Durbar bear witness that Punjabis, Pathans, Sindhis, Kashmiris, and Balochis, including Hindus, Sikhs, and Muslims among them, fought against British occupation, but after taking over, the British rulers and their collaborators erased their history. The tragedy is that even the Anti-colonial forces (including groups, individuals, movements, writers, novelists etc) was a victim of the lies spread by the British rulers, and still is. Our free media is also a victim of colonial narratives, remaining silent on this day in India and Pakistan. This is a great loss.

Interestingly, by default, i uploaded many clips etc about Punjab in a #Youtube channel created with my name but as since last June it is under review at YouTube so it is inaccessible. I donot know wht to do in this regard because I get only one email 

Any way, les proceeds further, 

اک بھلا دتے گئے دیہاڑ دی کہانی

جنوبی ایشیا وچ اخیری آزاد بادشاہت’’لہوردربار‘‘ دے خاتمے تے انگریزاں دے پورے قبضے داکالا دن۔

سبھراوں دی جنگ بعد گورنر جنرل لارڈ ہینری ہارڈنگ ملکہ نوں لکھیا کہ اج اساں ساری مقامی طاقتاں نوں مکا دتا ہے۔

چیلیانوالہ دی جنگ بعد لارڈ ڈلہوزی ملکہ وکٹوریا نوں لکھیا کہ لہور دربار ڈھاون بعد اج اسیں Cape Comorin(کنیا کماری،تامل ناڈو)توں ہمالیہ تیک قابض ہو چکے ہاں تے ہن اپنی مرضیاں دی سرحداں جنوب دے سمندراں توں شمال وچ ہمالہ تیک کھچاں گے۔فیر اوہناں پہلے کشمیر،فیر بلوچستان، اوس بعد بلتستان توں زاہدان براستہ وزیرستان اتے اخیر نیپال توں چٹاگانگ تیک خونی سرحدی لکیراں لکھچیاں۔

لہوردربار نوں ڈھاون دی ایس لڑائی دے اخیری دس سال گواہ کہ پنجابیاں، پٹھاناں، سندھیاں،کشمیریاں تے بلوچاں اتے ایہناں وچ رلتی ہندوواں،سکھاں تے مسلماناں رل مل وی انگریزی قبضیاں خلاف لڑائیاں کیتیاں مگر مل مارن بعد انگیزحکمراناں تے اوہناں دے پچھلگ کاٹھے انگریزاں رل مل لڑن دی تریخ کڈھ دتی۔ بھٹیناں دا بھینٹ ایہہ کہ انگریز ویری وی انگریز حکمراناں دے پھیلائے جھوٹ دا شکار رہے تے اج تیک ہن۔ ساڈا آزاد میڈیا وی کلونیل بیانئیاں دا ماریا ہے کہ ایس دیہاڑ تے سب انڈیا،پاکستان وچ چپ رہندے ہن۔ ایہہ اک وڈا گھاٹا ہیگا۔

 

For links 

Media Coverage: 165th Annexation of the Punjab day

Our anti-Punjab clamour — 1 —Aamir Riaz Daily Times March 13, 2012

Textbooks ‘help’ Punjabis forget their identity By Shafqat Tanvir Mirza

Note: In the current Dawn website the article in there but name of Shafqat Tanvir Mirza is not there. 

Punjab Online History Lecture Series

Diego Garcia to Greenland...The unfinished Colonial Overseas annexed lands

 

Diego Garcia to Greenland...The unfinished Colonial Agenda of Overseas annexed lands

When the US president has called Britain’s deal to lease back the Chagos Islands to Mauritius an act of “total weakness, it reminds me tricky post 2nd WW Yalta agreement unfinished agenda. 

Still after 80 years, France, UK, Denmark etc have overseas lands and even the current agreement  of UK extended the lease with US of Chagos Islands is a contradiction with UN sovereignty laws. In the last day of British annexation of India British government had canceled a lease with State of J&K of Gilgit Baltistan and handed over at 13th August 1947, after 20 years yet lease time was 50 years.    

Overseas departments and regions of France

British Overseas Territories

Read the CNN article published today

Why does the US have a military base there? Hoping to stave off Soviet military influence in the region, the US and UK built a major base on Diego Garcia in 1971. One of America’s most important – and secretive – overseas assets, Diego Garcia has helped launch two invasions of Iraq, served as a vital landing spot for bombers that fly missions across Asia, and has been linked to US rendition efforts.

The US and UK built a major base on Diego Garcia in 1971, the same year they had allowed creation of the Bangladesh under China Containment Policy.

History of  Mauritius

 Some information is taken from this article

Aarabs came there in the 10th century, its old name was given by Arabs . At that time along the costal line whole area as called Lar lands or Sind and there was Balhars rule who were Kanpata Kings and there Kingship was at costal line from Gwadar till Goa and beyond. They had great relationship with Arabs since ancient times.The island of Mauritius was uninhabited before its first recorded visit by Arab sailors in the end of the 10th century. Its name Dina Arobi(land of Swans)دینۃ عروبی has been associated with Arab sailors who first discovered the island.... than entered protégées in early 16th century...In 1507, Portuguese sailors came to the uninhabited island and established a visiting base. Diogo Fernandes Pereira, a Portuguese navigator, was the first European known to land in Mauritius. He named the island "Ilha do Cisne" ("Island of the Swan"). till end of 16th century Dutch replaced them...In 1598, a Dutch squadron under Admiral Wybrand Van Warwyck landed at Grand Port and named the island "Mauritius" after Prince Maurice of Nassau (Dutch: Maurits van Nassau) of the Dutch Republic. than came French.....France, which already controlled neighbouring Île Bourbon (now Réunion), took control of Mauritius in 1715 and renamed it Isle de France. French general Mahé de La Bourdonnais established Port Louis as a naval base and a shipbuilding centre in Maurits...,. Then the Islands were annexed by British colonizers in 1820....In 1965, due to Yalta agreement, they leased the annexed Islands to US and US developed a strategic base there for 99 yeas. The lease will end in 2065 but now Mauritius can cancel it too. But question remains important regarding overseas annexations by various European and other countries and it is raised by Russians too.

Russian Foreign Minister Sergey Lavrov also weighed in on the dispute at a press conference on Tuesday, condemning major powers, including the UK, for still holding several territories – including the Chagos Islands – in violation of UN resolutions.

Mul Raj Multani, 11 August, Nawab Bahawalpur & Punjabi Resistance

 

Mul Raj Multani, 11 August, Nawab Bahawalpur & Punjabi Resistance 

1814-1851

August 11 is celebrated here as a day of minorities and 174 years ago, on this day, the Multani governor who fought against the British occupation of the Lahore court was killed in the British custody. It may be the first under custody killinf after annexation of  the Punjab (29 March 1849). He was in British captivity from February 1849 and was initially sentenced to death, later commuted to life imprisonment. His name was Dewan Mulraj, and unlike people like Gulab Singh, he did not compromise with the British. If you search for the siege of Multan on the internet, you will come across this story. Mulraj Chopra was arrested during the tenure of Lord Dalhousie, who implemented the Forward Policy, and he died in custody during Dalhousie's era. However, there is still a city in India named after Dalhousie.

During the siege of Multan, the biggest role among the local helpers who assisted the British against Mulraj was played by the Nawab of Bahawalpur, whose father, according to British officer Elphinstone, was part of our welcoming party in Kabul in 1809. However, father-son duo paid tribute (nazrana) to Ranjit Singh until 1833. When the British decided to stop water trade in the Sutlej and Indus rivers and ruined old sea port at the mouth of Indus, the Nawab of Bahawalpur got importance due to his territorial importance. Tricky Nawab assisted the British in occupying Sindh and Punjab, including the siege of Multan, where they supported Edward against Mulraj. Like Maharaja Patiala and Gulab Singh he played the bad role against the last independent Kingship, the Lhore Darbar. Now read it

The question is, why has the role of Multani resistance been forgotten? Is it because he was a non-Muslim, or because if they celebrated his day, the Nawab of Bahawalpur's accomplices would be exposed? The question is also for the writers and literary festival organizers of Multan: why don't they want to remember Mulraj Chopra? The British have left, but their accomplices are still standing guard

مول راج ملتانی،11۔اگست،نواب بہاولپورتے پنجابی مزاحمتاں

عامر ریاض

ساڈے ایتھے گیارہ اگست دا دن اقلیتاں دے دن پاروں منایا جا ندا ہے کہ ایسے دن، اج توں 174سال پہلاں لہور دربار اوتے انگریزاں دے قبضے خلاف لڑن والا ملتانی صوبے دار پورا ہویا سی۔اوہ فروری 1849توں انگریزاں دی قید وچ سی تے پہلے اوس نوں پھانسی دی سزا دتی گئی تے پھیر عمر قید۔اوس دا ناں دیوان مول راج سی تے گلاب سنگھ ورگیاں دی بجائے اوس انگریز نال سمجھوتہ نہ کیتا۔جے تساں انٹرنیٹ تے ملتان دا محاصرہ  دی سرچ کرو تے ایس کہانی تیک اپڑن لگو گے۔مول راج چوپڑا  فارورڈ پالیسی دے پردھان لارڈڈلہوزی ویلے ہی گرفتار ہویا سی تے ڈلہوزی دے دور وچ ہی اوہ دوران حراست مریا سی مگر اج وی انڈیا وچ ڈلہوزی د ناں تے اک شہر ہے۔ملتان تے آل دوال جن مقامی ہرکاریاں مول راج خلاف انگریزاں دا ساتھ دتا اوس وچ سب توں وڈا کردار نواب بہاول پور سی جس دا پیو بقول برٹش افسر الفنسٹون کابل وچ 1809وچ ساڈے استقبالی جتھے وچ شامل سی۔مگر ایہہ پیو پتر1833تیک رنجیت سنگھ نوں ٹیکس(ناج) دیندے رہے کہ فیر جداں انگریزاں ستلج تے دریائے سندھ وچ آبی تجارتاں بند کرن دا فیصلہ کیتا تے نواب بہاولپور دی گڈی چڑھ گئی اتے انہاں سندھ اور پنجاب تے انگریزاں دے قبضیاں وچ وی انگریزاں دا ساتھ دتا تے ملتان دے محاصرے وچ وی مول راج خلاف ایڈورڈ دا پوچھل بردار سی۔لگدا ہے کیونجے ملتان دی تواریخ لکھن والے زیادہ تر بہاولپوری نواباں دے پوچھل بردار سنتاں مارے ساون مل تے مول راج دا ناں وی نہیں لیندے۔مسلماناں توں مول راج توں دور کرن لئی کئی انگریز لکھاری اج وی اوس نوں ”ہندو“ لکھن تے زور دیندے جے۔شناختاں نال کھیڈنا انگریزاں نوں خوب آندا سی۔ جداں پہلی لہوردربارسلطنت برطانیہ جنگ(1846) بعد انگریزاں کشمیر وکھرا کیتا تے کشمیر دے حاکم شیخ امام الدین گلاب سنگھ نوں قتدار دین توں انکار کردتا سی تے نگریزاں لکھوایا ہے کہ امام الدین دا پیو غلام محی الدین تے جلندھر وچ ذات دا موچی ہے۔

ملتان وچ گڑبڑاں اوسے دن شروع ہو گیاں سن جداں 29ستمبر1844نوں ساون مل دا قتل ہویا سی۔شجاع دے قتل بعد انگریزاں نوں لگ رہیا سی کہ پنجابی، سندھی، افغان تے بلوچ براہوی انہاں خلاف رل رہے جے۔ سندھ تے قبضہ کرن توں پہلے نویں وائسرائے’’ایلن برو‘‘ولوں پوٹنگر نوں حکم ملیا کہ سندھ دے امیراں نوں خبردار کرن لئی خط لکھے۔سندھ دے امیراں نوں دھمکایا گیا کہ اوہ انگریزاں نال کیتے معاہدیاں دا خیال کرن۔۔۔نیپئرلکھیا ہے کہ امیراں نے قلات دے براہویاں نوں وی بھڑکایا ہے تے اوہ ہن اسلام دے نام تے ساڈے خلاف لڑن لئی اتاولے نیں۔حلانکہ ایس اتحاد وچ مہاراجہ پنجاب شیر سنگھ تے ساون مل بارے انگریز آپ منیندے سن۔ فیر ایہہ اسلامی جہاد کنج سی۔نیپئر ایہہ وی لکھیا ہے کہ نصیر تالپور نے لہور دربار نوں پچھلے سال کہیا سی کہ تسی انگریزاں نوں کڈہن لئی ساڈی مدد کرو،افغان وی ایس عمل وچ ساڈے نال ہون گے۔۔۔ میر پور داشیر محمد(تالپور) وی لہور دربار دے ملتان دے صوبیدار ساون مل نال رابطے وچ ہے۔ایہہ وی لکھیا کہ بگٹی،مری وی اینہاں نال مل گئے نیں۔ساون مل دے قتل بعد مول راج صوبیدار بنیا۔ مگر جداں مولراج نوں لگیا کہ لہور دربار وچ فیصلے انگریز کرن لگے نیں تے

 نومبر1847وچ گورنر ملتان مول راج لارنس کول لہور آیا تے اوس دس دتا سی کہ برٹش سرکار جو ٹیکس لا رہی ہے اوس پاروں پنجاب وچ صورتحال خراب ہے۔ایہو صورتحال لہور توں ہزارہ، پشور ہر تھاں سی۔اخیر لارنس ہوراں فیڈرک کوئیرےنوں ملتان دا نواں ریذیڈنٹ بنایا تے سردار کہان سنگھ مان نوں ملتان دا نوں گورنر لادتا۔دو انگریزاں نال نواں گورنر17اپریل نوں ملتان اپڑے،مول راج خود اقتدار انہاں حوالے کیتا مگر ملتان دے لوکاںنوں ایہہ مداخلت پسند نہ آئی تے شہر وچ وکھالے ہوئے۔ دوانگریزافسراں نوں قتل کردتا گیا۔سب منیندے نیں کہ اوہ کوئی متھیا کم نہیں سی سگوں شروع وچ مول راج وکھالیاں وچ رلیا وی نہیں سی۔مول راج نوں ویلے نے لیڈر بنایا سی۔اک برٹش جنگی تریخ دان ہرنونایہہ گل منی ہے کہ ماملہ اگے نہ ودھدا جےرائل بنگال آرمی دے لیہ بیٹھے افسرایڈورڈ فوری بدلہ لین دا فیصلہ  نہکیتاہوندا۔مگر گل ودھ گئی۔ہشیار انگریز تریخ دان  آئن ٹالبوٹ نوں وی ایہہ گل لکھنی پئی کہ جے انگریزاں تے لہوردربار ڈھاون دا بھوت سوار نہ ہوندا تے ملتان د ے وقوعے نوں مقامی طور تے ڈھپیا جا سکدا سی۔وار ہسٹورین صاف لکھیا کہ ایڈورڈ کول کجھ سپاہی سن اونہاں توں اڈپیسے لےکے لڑن والے،کرایے دے سپاہی،زرپرست رلائے۔مگر اگلی ہی لین وچ ساڈا دھیان دوجے پاسے کرن لئی لکھاری اینہاں دی قومیتی شناخت دسدے ہوئے لکھیا کہ اوس ترے سو افغان بھرتی کیتے سن۔پندرہ سو بندے ڈی آئی خان توں کرنل کوٹ لینڈ لیایا۔ٹالبوٹ لکھیا ہے کہ ٹوانے وی مول راج خلاف انگریزاں نال مل گئے تے نواب بہاولپور وی اپنے سپاہیاں نال ایڈورڈ دی مدد لئی بہاولپور توں نکل پیا۔مولراج پہلے تے شجاع آباد جا کے ویریاں نوں ڈکیا۔وسط جون تیک لڑائیاں جاری سن مگر ایس بعد مول راج پچھے ہٹ دا ملتان آکے قلعہ بند ہوگیا۔باہر ایڈورڈ، کوٹ لینڈتے نواب بہاولپورتے ٹوانے سن۔ خوشونت سنگھ کھیا ہے کہ ملتان وچ مسلماناں (پنجابی،پٹھان،بلوچ) قرآن پاک، ہندو شاستراں تے سکھاں گرنتھ تے مول راج دی حمائیت دا حلف چکیا تے برٹش کیمپ تے وی حملہ کیتا۔ مول راج دے پیو ساون مل بلوچ مزاریاں نال معاہدے کیتے سن اوس پاروں بلوچی وی مول راج نال سن۔انگریزاں لہور توں شیر سنگھ اٹاری والہ دی قیادت وچ فوج گھلی مگر گل اودھوں چوڑ ہوئی جداں شیر سنگھ اٹاری والہ وی باغی ہوگیا تے ہزار وال پنجابی چتر سنگھ دی قیادت وچ بغاوتاں کردتیاں۔ہن انگریزاں ملتان دا محاصرہ سخت کردتا تے بمبئی توں وڈیاں توپاں تے فوج منگوا لتی۔مول راج افغان بادشاہ دوست محمد خان نال وی ربطہ کرلتاجو پہلے ہی چتر سنگھ نال رابطے وچ سی۔معین باری لکھیا ہے کہ لہوروں فورس وسط اگست بعد ملتان نیڑے سیتل دی مڑھی اپڑی۔منصوبہ بنیا کہ ملتان تے ترے پاسوں یکدم حملہ کرنا ہے۔اک پاسیوں لہور دربار دی بچی کچی فوج، دوجے پاسیوں نواب بہاول پور داود پترے دی فوج  تے ٹوانے اتے تیجے پاسے ایڈورڈ  تے کوٹ لینڈدی فوج ہو سی۔انگریزاں منادی کروائی کہ ملتان شہر توں سب نکل جاو،کلکتے،شملے تے لندن وچ ہیجان طاری ہوگیا۔ٹالبوٹ لکھیا ہے کہ ٹوانیاں مول راج توں گجرات تیک انگریزاں دی مدد کیتی سی تے1857وچ وی انگریزاں نال سن۔اخیر دو جنوری 1849نوں انگریزاں ملتان ڈھا لتا تے22جنوری نوں مول راج نوں انگریزاں پھڑیج لتا۔پنجاب تے انگریزاں دا قبضہ 29مارچ1849نوں ہویا۔مول راج تے دو نگریزاں دے قتل دا کیس چلایا۔ انگریز افسر لوگن دا خط ریکارڈ تے ہے جس لکھیا کہ مول راج  قاتل نہیں لگدا۔ اوس نوں پہلے پھانسی تے پھیر عمر قید دتی تے1850وچ  ڈلہوزی دے حکم تے اوس نوں بدنام زمانہ فورٹ ولئیم (کلکتے) لے گئے۔گیارہ اگست نوں کہیا گیا کہ اوس نوں بنارس لیجایا جارہیا سی تے پیچیس پاروں اوہ مر گیا۔ایہہ سال سی1851تے ہوورے زیر حراست موت دا پہلا وقوعہ ہوئے۔ سوال تے ایہہ ہے کہ ملتانی مزاحمت دے ایس کردار نوں کیوں بھلا دتا گیا؟ کیہہ ایس لئی کہ اوہ غیر مسلم سی یا پھیر نواب ٓآفبہاولپور دے پوچھل بردار جے اوس دا دن منیندے تے نواب دی پشت پناہیاں ایکسپوز ہونیاں سن۔ملتان دے لکھاریاں تے لٹریری میلے کروان والیاں  توں وی سوال ہے کہ اوہ مول راج چوپڑے نوں کیوں یاد نہں رکھنا چاہندے۔انگریز تے چروکنا جا چکیا ہے مگر اوس دے پوچھل بردار اج وی پہرے دے رہے نیں،ہوورے

روز وار لوکائی وچ11اگست2025نوں چھپیا

Barah Mah & story of Punjabi magazines in Pakistan (A radio prog)

 

Barah Mah & story of Punjabi magazines in Pakistan (A radio prog)

The struggle for the Punjabi language, its literature, folk & media is still a forgotten past, thanks to centralist mindset. Here in this program you will listen a brief account of Punjabi magazines as explained by Jameel Paul, Zubair Ahmad & Nain Sukh. The occasion was celebration of 5th issue of  annual Punjabi magazine Barah Mah. 

Nationalism based on enemy construction is killer for the spirit yet nationalism based on language & folk lore may change things. Nationalisms in South Asia are the best examples to understand the phenomenon. 

Both the editors (Amarjit Chandan & Zubair Ahmad)  tried their best to maintain the standard well and published Punjabi writings not only from both Punjabs but also from Punjabi diaspora too. 

Now you watch few clips and listen program

  

Few video clips of the program

Jameel Paul sharing his views

Zubair Ahmad talk

Nain Sukh in his own style

There was a galaxy of unknown Punjabi stars who did struggle for the Punjabi since 2nd half of 19th century yet thanks to fake Hindi Urdu controversy,  misuse of religion card in languages as well as scripts the issue of mother tongues remained unresolved. After annexation of  Lhore Darbar (1849) colonial masters cleverly adopted a pre annexation policy and use religion card against Punjabi too. They said that Punjabi is a language of Sikhs. Hindi for Hindus, Urdu for Muslims & Punjabi for Sikhs and English for all elite as well as discouragement for Persian, Arabic & Sanskrit and Shah Mukhi Punjabi (Punjabi in persian script) was the policy. They also discourage Devnagri script for Sindhi, etc and Persian  scripts for Bengali, Punjabi, Tamil etc. In the Punjab after Wood's dispatch of 1854, they imposed Urdu as official & court language in 1865. Punjabi for Sikhs in Gurmukhi was used but Punjabi in Persian scripts remained absent from schools from 1880s till 1947. It was a clever trick because colonial masters knew that British Punjab had a massive majority of Muslim Punjabis. Even after expulsion of many Punjabi areas, first by creating J&K State 1850, than creating NWFP (1901) even than Punjabi Muslims were not only 57.1% but in all 8 divisions of the Punjab. Keeping in view the legacy, we witnessed that the policy continued after 1947 in both Punjabs. Rejection of Shah Mukhi remain present in East Punjab and rejection of Punjabi remain there in West Punjab. In both countries Punjabi was further divided in different languages Dogri, Haryanvi, Seraiki, Hindko etc without having a debate of language,dialect and the script. In such circumstances, few Punjabi Muslims & Punjabi Christians supported cause of the Punjabi well. Eric Spreen, Safdar Mir,Masood Kadarposh etc were pioneers at political front yet Ahmad Rahi, Josha Fazaldin, Faqeer Muhammad Faqeer, Asif Khan, Akhtar Shah, Sibtul hassan Zygum, Afzal Hasan Randhawa  and many played their role in 1960s and 1970s. In this discussion panelists tries their best yet some names still missing and we will do a detail program about it too. 

Complete recording of the program, click Here

Further links

https://punjabpunch.blogspot.com/2019/03/2nd-international-punjabi-conference.html

https://punjabpunch.blogspot.com/2022/02/an-interview-of-akhtar-shah-editor.html